Warme zomers vragen om slimme keuzes: hoe klimaatadaptatie steeds belangrijker wordt

Eind juni kon eigenlijk niemand eromheen. Al vroeg in de zomer liep de temperatuur flink op en op sommige plekken werd zelfs gesproken over waarden die richting de 40 graden konden gaan. Een paar jaar geleden voelde dat nog als iets wat alleen in Zuid-Europa gebeurde. Inmiddels weten we dat ook Nederland steeds vaker te maken krijgt met langdurige hitte.

Persoonlijk merk ik dat ik daar anders naar ben gaan kijken. Natuurlijk geniet ik van een zonnige dag (tot op zekere hoogte, want jeetje wat was het warm!), maar tegelijkertijd zie ik ook wat zulke warme periodes betekenen voor onze leefomgeving. Zeker wanneer ik bij zorgorganisaties over de vloer kom.

Want hitte is niet alleen ongemakkelijk. Het heeft invloed op de gezondheid van mensen, op gebouwen, op de openbare ruimte én op de manier waarop we omgaan met water².

De gevolgen merken we steeds vaker

In de zorg zie je de gevolgen misschien nog wel het duidelijkst. Ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid hebben sneller last van hoge temperaturen². Zorgmedewerkers doen er alles aan om cliënten zo comfortabel mogelijk te houden, maar ook gebouwen krijgen het zwaar.

Ik hoor regelmatig dat ruimtes moeilijk koel te houden zijn of dat medewerkers zoeken naar manieren om hitte zoveel mogelijk buiten te houden. Daar komt nog iets bij. Waar we eerst vooral spraken over wateroverlast door hevige buien, zien we nu ook steeds vaker langere droge periodes. Dat vraagt om een andere manier van omgaan met onze leefomgeving¹.

Vergroenen is meer dan alleen mooi

Wanneer ik organisaties spreek over duurzaamheid, gaat het vaak als eerste over energie of afval. Begrijpelijk, want daar valt veel winst te behalen. Maar juist in warme zomers zie je hoeveel verschil groen kan maken.

Bomen zorgen voor schaduw. Planten en struiken helpen om de omgeving af te koelen. Een groene buitenruimte warmt minder snel op dan een volledig betegeld terrein³.

Voor zorgorganisaties heeft dat zelfs een dubbel voordeel. Een groene omgeving draagt niet alleen bij aan een prettiger klimaat, maar heeft ook een positief effect op het welzijn van cliënten, bezoekers en medewerkers².

Water wordt steeds belangrijker

Iets waar misschien nog minder bij wordt stilgestaan, is ons watergebruik. Na een periode van extreme regen kan het wekenlang droog zijn. Dat lijkt tegenstrijdig, maar juist daardoor wordt duidelijk hoe belangrijk het is om regenwater slim te benutten.

Steeds meer organisaties kiezen ervoor om regenwater op te vangen in plaats van het direct af te voeren. Dat water kan later worden gebruikt voor het besproeien van planten of het onderhouden van groen rondom het gebouw³. Op die manier wordt minder drinkwater gebruikt voor toepassingen waarvoor dat eigenlijk niet nodig is. Juist omdat de druk op ons drinkwater de komende jaren naar verwachting verder zal toenemen, wordt dit steeds relevanter³.

Ook groene daken kunnen helpen

Een maatregel die ik steeds vaker tegenkom, is het aanleggen van een groen dak⁴ . Zo’n dak helpt om regenwater tijdelijk vast te houden, waardoor het riool minder snel overbelast raakt tijdens hevige buien. Tegelijkertijd warmt een groen dak minder snel op dan een traditioneel dak, waardoor gebouwen koeler blijven⁴. Daarnaast draagt het bij aan meer biodiversiteit en gaat de dakbedekking vaak langer mee. Het is een mooi voorbeeld van een maatregel die meerdere voordelen tegelijk oplevert.

Kleine stappen maken organisaties weerbaarder

Wat ik mooi vind aan klimaatadaptatie, is dat het niet draait om één grote oplossing. Net als bij andere duurzame onderwerpen gaat het vaak om een verzameling van kleine maatregelen die elkaar versterken. Een paar extra bomen planten. Een stukje terrein vergroenen. Regenwater opvangen. Kijken waar verharding vervangen kan worden door groen. Of bij een verbouwing direct nadenken over hittebestendige oplossingen. Op zichzelf lijken het misschien kleine keuzes, maar samen zorgen ze ervoor dat organisaties beter voorbereid zijn op het klimaat van de toekomst¹ .

Vooruitkijken begint vandaag

De warme dagen van eind juni waren waarschijnlijk geen uitzondering meer. Klimaatwetenschappers verwachten dat hete zomers vaker zullen voorkomen en dat periodes van droogte en extreme neerslag elkaar steeds sneller kunnen afwisselen. Dat betekent dat verduurzaming niet alleen meer gaat over het beperken van klimaatverandering, maar ook over het aanpassen aan een veranderend klimaat. En juist daarin zie ik veel kansen voor organisaties.