Goede zorg en duurzaamheid liggen dichter bij elkaar dan we denken. Wanneer we het hebben over verduurzaming in de zorg, denken veel mensen al snel aan ziekenhuizen, grote gebouwen of ingewikkelde klimaatdoelen. Maar juist binnen de huisartsenzorg gebeurt er op dit moment veel.
En eerlijk gezegd vind ik dat ook logisch.
De huisarts staat dicht bij mensen, gezondheid en de leefomgeving. Juist daarom zie ik duurzaamheid steeds vaker terugkomen binnen huisartsenpraktijken. Niet alleen vanuit beleid of regelgeving, maar ook vanuit intrinsieke motivatie. Want uiteindelijk draait zorg niet alleen om behandelen, maar ook om bijdragen aan een gezonde toekomst.
Eerstelijnszorg speelt een belangrijke rol
Wat soms wordt onderschat, is hoeveel invloed de eerstelijnszorg eigenlijk heeft binnen de verduurzaming van de zorgsector. Huisartsenpraktijken, fysiotherapie, apotheken en andere eerstelijnsorganisaties hebben dagelijks contact met grote groepen mensen en spelen daarmee een belangrijke rol in bewustwording, preventie en gezondheid.
Juist omdat eerstelijnszorg zo dicht bij de samenleving staat, kunnen kleine veranderingen hier veel impact hebben. Denk aan bewuster voorschrijven, minder verspilling, duurzamere mobiliteit of het bespreekbaar maken van leefstijl en gezondheid. Volgens InEen groeit binnen de eerstelijnszorg steeds meer aandacht voor de relatie tussen gezondheid, leefomgeving en duurzaamheid.¹
Wat ik daar sterk aan vind, is dat verduurzaming hierdoor niet alleen gaat over milieu of regelgeving, maar ook over de kwaliteit en toekomstbestendigheid van zorg in brede zin.
Duurzaamheid voelt soms als “iets erbij”
Tegelijkertijd begrijp ik heel goed waarom verduurzaming binnen bijvoorbeeld een huisartsenpraktijk ingewikkeld kan zijn. De werkdruk is hoog, dagen zijn vol en de focus ligt vanzelfsprekend op patiënten. In zo’n omgeving kan duurzaamheid al snel voelen als nóg iets wat aandacht vraagt.
Dat beeld zie ik ook terug in onderzoek naar duurzame praktijkvoering onder huisartsen. Veel zorgprofessionals willen wel verduurzamen, maar lopen tegen praktische beperkingen aan, zoals tijdgebrek, regelgeving of een gebrek aan kennis en ondersteuning.³
Er gebeurt al veel meer dan we soms denken.
Wat ik sterk vind aan initiatieven zoals De Groene Huisartsenpraktijk van de LHV en NHG, is dat de nadruk niet ligt op perfectie, maar op haalbare stappen.¹ ²
Denk bijvoorbeeld aan:
- bewuster omgaan met energieverbruik
- afval beter scheiden
- duurzamer voorschrijven
- slimmer omgaan met materialen
- of kritisch kijken naar onnodige verspilling
Dat lijken misschien kleine veranderingen, maar het is groter dan je denkt. In mijn werk zie ik vaker dat duurzame verandering beter werkt wanneer het aansluit bij de dagelijkse praktijk. Niet alles tegelijk willen veranderen, maar beginnen met wat wél haalbaar is.
De praktijkruimte speelt ook een rol
Ook denk ik dat duurzaamheid niet alleen over gedrag gaat, maar dat er ook gekeken moet worden naar bijvoorbeeld de omgeving waarin gewerkt wordt. Volgens de LHV valt er binnen praktijkgebouwen vaak winst te behalen door bijvoorbeeld betere isolatie, zonnepanelen of duurzamere inrichting.¹ Daarbij draait het niet alleen om milieuwinst, maar ook om comfort, energieverbruik en toekomstbestendigheid.
Wat ik mooi vind, is dat duurzaamheid daarmee steeds minder een los onderwerp wordt. Het raakt aan meerdere thema’s tegelijk: gezonde werkomgevingen, lagere kosten, prettigere ruimtes en bewuster werken.
Van individuele acties naar een bredere beweging
Wat me daarnaast opvalt, is dat huisartsenzorg steeds vaker onderdeel wordt van een bredere duurzame beweging binnen de zorgsector. Organisaties zoals InEen, LHV en NHG delen steeds meer kennis, praktijkvoorbeelden en hulpmiddelen om verduurzaming toegankelijker te maken.¹ ²
Dat is belangrijk, want verduurzaming hoeft niet telkens opnieuw uitgevonden te worden. Juist door ervaringen te delen, ontstaan er praktische oplossingen die passen binnen de realiteit van de zorg.
En zoals met alles: het hoeft niet perfect
Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste boodschap. Een duurzame huisartsenpraktijk ontstaat niet van de ene op de andere dag. Het begint vaak klein. Met bewustwording. Met gesprekken binnen het team. Met één verandering die haalbaar voelt. En juist die kleine stappen zorgen ervoor dat duurzaamheid langzaam onderdeel wordt van hoe een praktijk werkt.
Niet als extra taak. Maar als onderdeel van toekomstbestendige zorg.
Bronnen
¹ InEen – duurzaamheid binnen de huisartsenzorg
² LHV – E-boek De Groene Huisartsenpraktijk
³ https://www.nivel.nl/nl/publicatie/de-perceptie-van-huisartsen-op-duurzame-praktijkvoering
⁴ Expertisecentrum Verduurzaming Zorg – Duurzame huisartsenpraktijk
