Koningsdag staat voor veel mensen in het teken van gezelligheid. Muziek op straat, overal mensen in het oranje, volle terrassen en overal kleedjes met spullen die verkocht worden. Het is een dag waarop Nederland even anders voelt.
Wat mij als duurzaamheidsadviseur ieder jaar weer opvalt, is dat er tijdens Koningsdag iets gebeurt wat we de rest van het jaar vaak ingewikkeld maken. Zonder dat we het zo noemen, zijn we namelijk massaal bezig met hergebruik.
Spullen krijgen een tweede leven, mensen maken andere keuzes en er ontstaat een vorm van bewust consumeren die heel natuurlijk aanvoelt. Juist dat maakt deze dag interessant om eens vanuit een ander perspectief te bekijken.
De vrijmarkt: waar spullen opnieuw waarde krijgen
Als je over een vrijmarkt loopt, zie je van alles. Kinderboeken, speelgoed, kleding, servies, oude lp’s, spelletjes, meubels: vaak dingen die thuis geen plek meer hadden. Wat hier gebeurt, is eigenlijk heel simpel. Iets wat voor de een geen waarde meer heeft, is voor iemand anders juist precies wat hij of zij zoekt.
In mijn werk heb ik het vaak over grondstoffen, verspilling en circulair werken. Maar op de vrijmarkt zie je dat principe terug in de praktijk, zonder ingewikkelde termen. Het is direct, tastbaar en begrijpelijk.
Wat ik mooi vind, is dat mensen hier vaak anders kijken naar spullen. Niet als wegwerpproduct, maar als iets dat nog prima gebruikt kan worden.
Waarom tweedehands zo goed kan zijn
We zijn allemaal gewend geraakt aan het kopen van nieuwe spullen. Het is makkelijk, snel en overal beschikbaar. Maar, achter elk nieuw product zit een proces van grondstoffen, productie, transport en verpakking.
Dat zie je niet wanneer je iets koopt, maar het is er wel.
Door tweedehands te kopen, verleng je de levensduur van producten. Dat betekent dat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn en minder afval ontstaat. Het klinkt als een kleine keuze, maar op grotere schaal heeft het effect.
Wat ik merk in gesprekken met organisaties en consumenten, is dat dit besef groeit. Tegelijkertijd blijft het lastig om gedrag echt te veranderen. En juist daarom zijn momenten zoals Koningsdag zo waardevol: het verlaagt de drempel.
Je hoeft geen grote beslissing te nemen. Je loopt gewoon rond, ziet iets en denkt: dit kan ik nog prima gebruiken. Hoe leuk is dat!
Verkopen: ruimte maken en anders kijken naar bezit
Aan de andere kant van de vrijmarkt zitten de verkopers. Vaak mensen die hun zolder hebben opgeruimd en besluiten hun spullen een tweede kans te geven. Wat ik daarin interessant vind, is dat het moment van verkopen vaak ook een moment van reflectie is. Wat gebruik ik nog echt? Wat ligt er al jaren? Wat kan iemand anders nog gebruiken?
In organisaties zie je een vergelijkbaar proces wanneer we kijken naar materialen, voorraden of reststromen. Door inzicht te krijgen in wat er is, ontstaan er vanzelf andere keuzes.
Koningsdag laat zien dat dit ook op kleine schaal werkt.
Als je Koningsdag iets duurzamer wilt vieren, zit dat vaak niet in grote veranderingen. Het zit in hoe je de dag beleeft. Neem bijvoorbeeld wat je meeneemt. Kies daarbij voor een herbruikbare tas, zodat je geen plastic nodig hebt. Of neem je eigen beker of fles mee, zodat je minder wegwerpmateriaal gebruikt.
Ook eten en drinken spelen een rol. Door zelf iets mee te nemen of bewust te kiezen voor minder verpakkingen, kun je ongemerkt afval beperken. En misschien nog wel belangrijker: koop alleen wat je echt gaat gebruiken. Dat klinkt logisch, maar juist op dagen als deze worden impulsaankopen snel gemaakt. En dat is dan weer minder goed.
Wat Koningsdag ons laat zien
Wat ik sterk vind aan Koningsdag, is dat het laat zien dat hergebruik niet ingewikkeld hoeft te zijn. Het gebeurt gewoon, omdat het logisch voelt. Dat is iets wat ik ook in mijn werk probeer over te brengen. Duurzaamheid hoeft niet altijd te beginnen met grote plannen of ingewikkelde strategieën. Het kan ook beginnen met anders kijken naar wat er al is.
De vrijmarkt is daar een mooi voorbeeld van. Het maakt zichtbaar dat spullen waarde houden, ook als ze niet meer nieuw zijn.
Van één dag naar het hele jaar
De vraag die ik mezelf vaak stel, is: wat nemen we mee van Koningsdag naar de rest van het jaar? Want het gedrag dat we op deze dag laten zien, is eigenlijk precies wat nodig is voor een duurzamere manier van leven. Minder weggooien, bewuster kopen en meer hergebruiken.
Als dat op Koningsdag lukt, waarom dan niet vaker?
Misschien betekent dat dat je vaker tweedehands koopt. Of dat je spullen die je niet meer gebruikt een andere bestemming geeft. Of simpelweg dat je iets langer nadenkt voordat je iets nieuws aanschaft.
