Omdat ik zelf in de zorg heb gewerkt, kijk ik misschien anders naar verduurzaming binnen deze sector dan veel anderen. Ik weet hoe hectisch een werkdag kan zijn. Hoe vaak goede zorg voorrang krijgt op alles wat daarnaast óók belangrijk is. En terecht, natuurlijk. De focus lag (en ligt denk ik nog steeds) op cliënten, collega’s en alles wat geregeld moest worden tijdens een werkdag. Achteraf snap ik dat ook heel goed. In de zorg draait alles om mensen.
Misschien vind ik het daarom juist zo interessant om nu te zien hoeveel er binnen de sector verandert. Duurzaamheid krijgt steeds vaker aandacht. En niet alleen vanuit beleid, maar ook vanuit de dagelijkse praktijk. Ik zie dat steeds meer zorgorganisaties stappen zetten. Niet alleen omdat wet- en regelgeving verandert, maar ook omdat het besef groeit dat gezondheid en een gezonde leefomgeving onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Wat ik mooi vind om te zien, is dat verduurzaming in de zorg steeds minder iets “extra’s” wordt. Het krijgt langzaam een vaste plek binnen organisaties. Zowel op papier, maar juist ook in de dagelijkse praktijk (1).
Van ambitie naar actie
In publicaties van ActiZ en Zorgverzekeraars Nederland wordt duidelijk dat duurzaamheid een steeds belangrijkere rol speelt binnen de zorgsector. Daarbij gaat het niet alleen over CO₂-reductie of energieverbruik, maar ook over onderwerpen zoals afval, mobiliteit, voeding, circulariteit en duurzame inkoop (1,2).
Wat opvalt, is dat veel organisaties niet wachten tot alles perfect geregeld is. Ze beginnen gewoon met kleine, haalbare stappen. Precies waar ik zo’n fan van ben! Klein beginnen zorgt vaak al voor iets groots. Soms zit dat in iets praktisch, zoals herbruikbare medicijnbekers of beter afval scheiden. Andere organisaties investeren juist in duurzame gebouwen, zonnepanelen of elektrische mobiliteit. En steeds vaker zie je dat duurzaamheid onderdeel wordt van beleid en rapportages (1).
Dat laatste sluit ook aan bij ontwikkelingen vanuit zorgverzekeraars. Via het zorginkoopbeleid wordt duurzaamheid steeds vaker meegenomen in gesprekken met zorgorganisaties. Daarmee wordt verduurzaming niet alleen een ambitie, maar ook een structureel onderdeel van de toekomst van de zorg (2).
Kleine stappen blijken vaak het meest effectief
Wat ik sterk vind aan veel voorbeelden uit de sector, is dat ze laten zien dat verduurzaming niet altijd groots hoeft te beginnen. In de ActiZ-publicatie worden verschillende initiatieven gedeeld waarbij juist kleine veranderingen veel effect hebben. Bijvoorbeeld minder medicijnverspilling, duurzamer omgaan met materialen of bewuster kijken naar voeding en transport (1).
Dat sluit ook aan bij wat ik in de praktijk zie. Zodra duurzaamheid concreet en praktisch wordt gemaakt, ontstaat er vaak meer draagvlak binnen organisaties. Medewerkers zien dan beter wat hun eigen rol kan zijn en welke impact kleine keuzes kunnen hebben.
Samenwerking speelt een steeds grotere rol
Wat daarnaast opvalt, is dat organisaties elkaar steeds vaker opzoeken. Kennis delen, samen leren en voorbeelden uitwisselen gebeurt steeds meer binnen de sector (1). En dat is logisch. Niet iedere organisatie hoeft opnieuw het wiel uit te vinden. Juist door ervaringen te delen, kunnen stappen sneller en realistischer worden gezet.
Ook zie je dat duurzaamheid steeds vaker wordt gekoppeld aan andere thema’s binnen de zorg, zoals vitaliteit, gezonde voeding, toekomstbestendige gebouwen en goed werkgeverschap.¹
Daardoor wordt het onderwerp breder dan alleen “milieu”. Het gaat uiteindelijk ook over gezonde werkomgevingen, betaalbare zorg en toekomstbestendige organisaties.
De beweging is ingezet, maar we zijn er nog niet
Tegelijkertijd is duidelijk dat er nog veel werk ligt. Afvalstromen blijven groot, verduurzaming kost tijd en niet iedere organisatie heeft dezelfde mogelijkheden of capaciteit (1). Maar wat mij positief stemt, is dat de beweging zichtbaar is. Waar duurzaamheid een paar jaar geleden soms nog als een apart project werd gezien, wordt het nu steeds vaker onderdeel van de manier waarop organisaties werken en keuzes maken.
Niet perfect. Wel in beweging. En misschien is dat uiteindelijk precies wat nodig is om verduurzaming in de zorg echt verder te brengen.
Bronnen:
(1): Q&A Zorginkoopbeleid verduurzamen van zorg
(2): Duurzame zorg voor ouderen – de beweging zet door | ActiZ
